Kanttekening bijPierre-Ambroise-FrançoisChoderlos de Laclosdoor Christopher HamptonPlaybill, juni 1987
|
|
Pierre-Ambroise-François Choderlos de Laclos (1741 - 1803) is in vele opzichten de perfecte auteur: omstreeks de leeftijd van 40 jaar schreef hij één enkel boek. Niet zomaar een meesterwerk, maar een alles overtreffend voorbeeld in zijn genre, de epistolaire novelle; daarna viel hij zijn publiek niet meer lastig.
Gelukkig was de onbekende grootheid, die deze verbazingwekkende krachttoer hem kortstondig opleverde tijdens zijn leven, diep genoeg geworteld om het mysterieuze ervan te bewaren. Het weinige wat over hem gekend is blijft evenwel een intrigant licht werpen op zijn rigoureus klassieke novelle.
Als beroepsmilitair, in een ongewoon lange periode van vrede, stelde Laclos zich kandidaat om te dienen in de Amerikaanse 'War of Independence'. Het ontbrak hem echter aan de middelen om een officier te velde te worden en in plaats daarvan werd hij op een saai eiland in de Golf van Biskaje gestationneerd, belast met de verdediging ervan. Het was van hieruit dat hij, ontgoocheld en verveeld, naar een vriend schreef dat hij 'iets niet alledaags, iets in het oog springend, iets wat zijn weerklank zou vinden over de hele wereld tot lang nadat hijzelf die zou verlaten hebben' ging schrijven. Er zijn weinig artiesten die hun voornemens op een dergelijke bevredigende manier hebben bewaarheid.
De novelle veroorzaakte een onmiddellijke en voortdurende sensatie, en in het kielzog ervan legde Laclos zich toe op twee andere werken: een beschouwing rond educatie voor vrouwen, nooit gepubliceerd tijdens zijn leven, en een vernietigend werk over één van Frankrijk's militaire heilige koeien, de tacticus Marechal de Vauban, wat zo'n turbulenttie veroorzaakte dat hij prompt beloond werd met een serie oersaaie provinciale benoemingen.
Tijdens de Revolutie was hij een heftige democraat, niet prominent maar wel toegewijd en volhardend, een vriend van Danton en partner en secretaris van de Hertog van Orleans, de liberale neef van de Koning, ook wel gekend als 'Philippe-Egalité'. Onvermijdelijk werd hij, tijdens de terreur, een tweetal keer gevangen gezet en hij ontsnapte ter nauwer nood aan de executie om redenen die tot op heden onduidelijk bleven. Het duurde enige tijd voordat hij weer geaccepteerd werd in het leger, maar uiteindelijk, rond de eeuwwisseling, werd hij benoemd tot generaal bij Napoleon. Het resultaat van dit uiteindelijke success was echter dat hij, een paar weken nadat hij in Taranto in het zuiden van Italië aankwam om het commando op te nemen, stierf aan dysenterie en malaria. Zijn laatste brief was een waardig maar dwingend beroep op Napoleon om steun te verlenen aan zijn vrouw en aan zijn drie kinderen.
Meetkundige, uitvinder, militair strateeg, feminist, revolutionair, toegewijde echtgenoot en vader: al deze kwaliteiten, sommigen in eerste instantie verbazing opwekkend voor de auteur van 'Les Liaisons Dangereuses', anderen eerder voor de hand liggend, dragen toe tot hoe we dit uitzonderlijk en schitterend werk ervaren, zonder echter het plezier weg te nemen van de zeldzame en genadeloze intelligentie ervan.